Zasady i zakres udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i nieodpłatnej mediacji

Nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przysługują osobie uprawnionej, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej, w tym osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającą innych osób w ciągu ostatniego roku. Nieodpłatna pomoc prawna dla samozatrudnionych przedsiębiorców ma charakter pomocy de minimis. Nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przysługują także osobie chcącej dokonać zgłoszenia naruszenia prawa w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów.

Osoba uprawniona (za wyjątkiem, osoby chcącej dokonać zgłoszenia naruszenia prawa w rozumieniu ustawy o ochronie sygnalistów) przed uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, składa oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Osoba korzystająca z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej dodatkowo składa oświadczenie o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku. Oświadczenie składa się osobie udzielającej nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczącej nieodpłatne poradnictwo obywatelskie w formie:

• pisemnej – w przypadku korzystania z pomocy w punkcie albo
• ustnej – w przypadku korzystania z pomocy za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość.

UWAGA! Od 1 stycznia 2026 r. osoby uprawnione mogą korzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego zarówno osobiście w punkcie, jak i za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, w tym m.in. telefonicznie. Osoba zainteresowana skorzystaniem z porady informuje o wybranym sposobie jej udzielenia.

W przypadku udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość osoba udzielająca nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadcząca nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, po otrzymaniu od starosty drogą elektroniczną danych kontaktowych osoby uprawnionej, porozumiewa się z nią w umówionym terminie. W przypadku braku kontaktu z osobą uprawnioną w czasie wyznaczonym na przeprowadzenie wizyty, nie wcześniej niż po podjęciu co najmniej dwukrotnej próby kontaktu w odstępie nie krótszym niż 5 minut, osoba udzielająca nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadcząca nieodpłatne poradnictwo obywatelskie zamieszcza w systemie teleinformatycznym informację o nieprzybyciu osoby uprawnionej na wizytę.

W przypadku stwierdzenia, że przedstawiony przez osobę uprawnioną problem nie może być rozwiązany w całości lub w części poprzez udzielenie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość z uwagi na konieczność przeprowadzenia bezpośredniej analizy dokumentów, osoba udzielająca porady może uzależnić udzielenie porady od osobistego stawiennictwa osoby uprawnionej w punkcie pomocy prawnej lub zarekomendować osobiste stawiennictwo w punkcie najbliższym miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Instrukcja udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej osobom fizycznym – prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku, jako pomocy de minimis.

Nieodpłatna pomoc prawna (Karta Informacyjna) obejmuje:

• poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osobą uprawnioną”, o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowoadministracyjnym lub
• wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub
• sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, lub
• nieodpłatną mediację, lub
• sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.

Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie (Karta Informacyjna) obejmuje:

działania dostosowane do indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej, zmierzające do podniesienia  wiadomości tej osoby o przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach oraz wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby, sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje w szczególności porady dla osób zadłużonych i porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje również nieodpłatną mediację.

Nieodpłatna mediacja (Karta Informacyjna) obejmuje:

• poinformowanie osoby uprawnionej o możliwościach skorzystania z polubownych metod rozwiązywania sporów, w szczególności mediacji oraz korzyściach z tego wynikających;
• przygotowanie projektu umowy o mediację lub wniosku o przeprowadzenie mediacji;

• przygotowanie projektu wniosku o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawie karnej;
• przeprowadzenie mediacji;
• udzielenie pomocy sporządzeniu o sądu wniosku o zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem.

Nieodpłatna mediacja nie obejmuje spraw, w których:

• sąd lub inny organ wydały postanowienie o skierowaniu sprawy do mediacji lub postępowania mediacyjnego;
• zachodzi uzasadnione podejrzenie, że w relacji stron występuje przemoc.

Nieodpłatna mediacja może być prowadzona pomiędzy stronami dążącymi do polubownego rozwiązania sporu. Stroną inicjującą przeprowadzenie nieodpłatnej mediacji może być wyłącznie osoba uprawniona.

WAŻNE! Nieodpłatna mediacja może być udzielana przez osoby posiadające uprawnienia mediatora od poniedziałku do piątku, we wszystkich punktach nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego funkcjonujących na terenie Powiatu Kościerskiego (prowadzonych zarówno przez organizację pozarządową tj. Zaborskie Towarzystwo Naukowe z siedzibą w Brusach jak i adwokatów i radców prawnych wylosowanych z ramienia izb prawniczych), zgodnie z harmonogramami ich funkcjonowania.  

Pomoc dla osób pokrzywdzonych przestępstwem, świadków i osób im najbliższych (Karta informacyjna)

W przypadku obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii albo wprowadzenia stanu nadzwyczajnego starosta może ustalić, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego następuje wyłącznie za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, określając przy tym ogólne warunki techniczne odbywania dyżurów poza punktem.

Zapisy na porady

W celu skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego lub mediacji należy dokonać rejestracji wizyty:

• za pośrednictwem strony internetowej przeznaczonej do zapisów: https://zapisy-np.ms.gov.pl
• telefonicznie pod nr telefonu: (58) 680-18-63 lub (58) 680-18-47
  • w poniedziałek, wtorek i czwartek w godz. 7:30 – 15:30,
  • w środę w godz. 7.30 – 16.30
  • w piątek w godz. 7.30 – 14.30

• na adres poczty elektronicznej: pomocprawna@powiatkoscierski.pl

Informacja o możliwości przekazywania przez osoby uprawnione opinii o udzielonej niepłatnej pomocy prawnej 

Osoby uprawnione mogą przekazać anonimowo opinię o udzielonej im poradzie – otrzymanej nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczonym nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim. Wypełnienie przez osobę uprawnioną odpowiedniego formularza, w tym podanie numeru telefonu w celu zasięgnięcia dalszej opinii, jest dobrowolne – służy analizie i sformułowaniu wniosków na temat działalności punktu.  W karcie pomocy nie podaje się danych osobowych osoby uprawnionej, które mogą bezsprzecznie identyfikować osobę.

Ponadto, opinia może być przekazywana przez osoby uprawnione poprzez wypełnienie ankiety w miejscu świadczenia pomocy lub przekazywana drogą elektroniczną bezpośrednio do Starostwa Powiatowego w Kościerzynie na adres pomocprawna@powiatkoscierski.pl. Wypełnioną część B karty pomocy można umieścić w urnie znajdującej się w lokalu punktu, w miejscu przeznaczonym dla osób oczekujących na udzielenie pomocy.

Osoby ze szczególnymi potrzebami, o których mowa w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1411 ze zm.), mogą przekazać opinię o udzielonej pomocy także listownie na adres Starostwa Powiatowego w Kościerzynie (ul. 3 Maja 9c, 83-400 Kościerzyna) lub telefonicznie pod numerem telefonu: 58 680 18 63/ 58 680 18 47. Osoba odbierająca opinię o udzielonej pomocy w formie telefonicznej przedstawi osobie uprawnionej treść pytań zawartych w części B karty pomocy i możliwych do zaznaczenia odpowiedzi, a także zaznaczy wybrane przez osobę uprawnioną odpowiedzi.

Informacja o dyżurach specjalistycznych

W wybranych punktach nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego zostały uruchomione dyżury o określonej specjalizacji. Specjalizacją jest wskazanie dziedziny prawa lub innej problematyki, której dotyczy porada albo grupy osób uprawnionych do pomocy.

Broszura „Młodzież w Systemie Nieodpłatnej Pomocy” 

Wydział Nieodpłatnej Pomocy Prawnej przygotował broszurę skierowaną do młodzieży, mającą na celu przybliżenie funkcjonowania Systemu Nieodpłatnej Pomocy. Materiał został stworzony z myślą o młodych osobach, które mogą potrzebować pomocy prawnej lub chcą lepiej zrozumieć swoje prawa.

Broszura zawiera m.in.:

• podstawowe informacje o systemie nieodpłatnej pomocy oraz mediacji,
• wskazówki dotyczące uzyskania pomocy prawnej,
• przykłady spraw, w jakich można uzyskać wsparcie w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego,
• zagadnienia dotyczące problemów, które mogą dotyczyć osób poniżej 18 roku życia.

Broszura: Młodzież w Systemie Nieodpłatnej Pomocy  

Harmonogram funkcjonowania punktów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na terenie Powiatu Kościerskiego w 2026 r.:

• Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej wraz z mediacją (bez specjalizacji) zlokalizowany w budynku Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kościerzynie przy ul. Krasickiego 4 (pokój nr 5), prowadzony przez organizację pozarządową wyłonioną przez Zarząd Powiatu w drodze otwartego konkursu ofert tj. Zaborskie Towarzystwo Naukowe z siedzibą w Brusach

Godziny funkcjonowania punktu:

Poniedziałek:  7.30 – 11.30

Wtorek: 7.30 – 11.30

Środa: 11.30 – 15.30

Czwartek: 7.30 – 11.30

Piątek: 7.30 – 11.30

• Punkt nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego wraz z mediacją (bez specjalizacji) zlokalizowany przy ul. Świętojańskiej 5 w Kościerzynie (pokój nr 7), prowadzony przez organizację pozarządową wyłonioną przez Zarząd Powiatu w drodze otwartego konkursu ofert tj. Zaborskie Towarzystwo Naukowe z siedzibą w Brusach

Godziny funkcjonowania punktu:

Poniedziałek:  8.00 – 12.00

Wtorek: 12.30 – 16.30

Środa: 8.00 – 12.00

Czwartek: 8.00 – 12.00

Piątek: 12.30 – 16.30 

• Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej wraz z mediacją (bez specjalizacji) zlokalizowany w budynku Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kościerzynie przy ul. Krasickiego 4 (pokój nr 5), prowadzony przez radców prawnych i adwokatów, wyznaczonych odpowiednio przez Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku i Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Gdańsku

Godziny funkcjonowania punktu:

Poniedziałek:  11.30 – 15.30

Wtorek: 11.30 – 15.30

Środa: 7.30 – 11.30

Czwartek: 11.30 – 15.30

Piątek: 11.30 – 15.30