Z inicjatywy Sołtysa wsi Szenajda Pana Zbigniewa Czucha powstała ścieżka rowerowa wiodąca przez piękne lasy dookoła Szenajdy dochodząca do Juszek. Inicjatywą Sołtysa zarażeni zostali przedstawiciele Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego, Nadleśnictwa Kościerzyna oraz Gminy Kościerzyna i powstała pięknie trasa oznakowana, z kilkoma tablicami informacyjnymi oraz broszurą informacyjną. Mieszkańcy i turyści aktywnie wykorzystujący czas wolny mogą poznać zasoby naturalne z terenu Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego – torfowiska, siedliska żurawinowe, okolice jeziora Strupino, które miniemy podróżując Pętlą Szenajda. Trasa liczy 9,5 km. Na tablicach informacyjnych można się zapoznać z historycznymi mapami i nazwami miejscowości pochodzącymi z 1876 roku.

Zapraszamy amatorów pieszych wędrówek na przyrodniczo-edukacyjną ścieżkę w Juszkach, w gminie Kościerzyna, która prowadzi po terenie leśnym w sąsiedztwie czterech jezior: Długie, Wielkie Oczko, Głęboczko i Mieliste. Na ścieżce znajduje się 5 tablic edukacyjnych, z których pierwsza pn. „Zaproszenie” umiejscowiona jest przy sklepie w Juszkach, gdzie rozpoczyna się nasza wyprawa. Trasa ukazuje najciekawsze elementy przyrody i krajobrazu Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego oraz uczy jak je chronić. Ścieżka jest profesjonalnie oznakowana za pomocą malowanych żółtych znaków na drzewach i drogowskazach. Rozciąga się na długości 5 km i ma kształt pętli. Powstała dzięki współpracy Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego z Gminą Kościerzyna i Nadleśnictwem Kościerzyna. Z Juszek udajemy się odcinkiem drogi asfaltowej zgodnie z drogowskazami i znakami malowanymi na drzewach. Następnie skręcamy w prawo w drogę leśną. Mijamy z prawej strony fragment jeziora Długie i dochodzimy do drugiego przystanku, gdzie znajduje się tablica o nazwie „łąka śródleśna”. Łąka jest ekosystemem półnaturalnym, który bez działań człowieka (koszenie, usuwanie siewek drzew, melioracje) poddaje się sukcesji naturalnej. Wpływa to na zmianę wyglądu i składu florystycznego łąki, na której obszar powoli wkraczają różne gatunki drzew i krzewów, te z kolei dają początek siedliskom leśnym. Proces ten prowadzi do zaniku łąk, a wraz z nim wielu organizmów. Dlatego tak ważne staje się jej ekstensywne, trwałe użytkowanie. Kolejnym przystankiem jest torfowisko przejściowe z tematyką o tej samej nazwie. Torfowiska te stanowią pomost pomiędzy torfowiskami niskimi a wysokimi i dlatego są bardzo interesujące pod względem florystycznym. Spotkamy tu m.in. rosiczkę okrągłolistną, wełniankę pochwowatą, modrzewnicę zwyczajną, żurawinę błotną, czermień błotną i mchy. Dalej podchodzimy pod małą górkę w otoczeniu pięknych świerków i docieramy do miejsca odpoczynku – drewnianej wiaty z ławkami. Idealne miejsce dla zmęczonego turysty. Rozpościera się tu malownicza panorama na jezioro lobeliowe Wielkie Oczko. Znajduje się informacja o płazach żyjących na terenie Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Płazy są zwierzętami o dużej wrażliwości na zmiany środowiska. Obecnie notuje się drastyczny spadek ich liczebności. Szczególnie zagrożone są miejsca naturalnego rozrodu – niewielkie zbiorniki wodne. Ostatnim przystankiem jest tablica o nazwie „jezioro lobeliowe”. Na terenie WPK i otuliny znajduje się tylko 5 jezior lobeliowych. Są to: Głęboczko, Długie, Zakrzewie, Małe Oczko, Wielkie Oczko. Jeziora te są bardzo ubogie w wapń, substancje odżywcze, a zwłaszcza związki fosforu i azotu – są oligotroficzne. Charakteryzują się dużą przejrzystością wody, przybierającą odcień zielono-niebieski, co jest wynikiem małej ilości osadów. Takie warunki siedliskowe pozwalają istnieć jedynie niektórym, przystosowanym do nich gatunkom jak np. lobelia jeziorna, od której to pochodzi nazwa jeziora „lobeliowe”. Zabudowa jak i zespół ruralistyczny wsi Juszki charakteryzuje się wybitnymi wartościami kulturowymi, które przyczyniły się do wpisu miejscowości do rejestru zabytków nieruchomych województwa pomorskiego. Zobaczymy tu liczne przykłady tradycyjnej zabudowy regionalnej Kaszub Południowych. Żródło informacji: Wdzydzki Park Krajobrazowy

Piesza ścieżka przyrodnicza „Szlakiem pięciu jezior” w Wąglikowicach – Kolor czerwony Długość trasy 6 km 5 przystanków, wiata, ławki Ścieżka prowadzi przez różnorodne przyrodniczo tereny ukazując krajobraz lasów, jezior, łąk i rzek Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Propozycja dla dzieci i młodzieży szkolnej, jak i dorosłych.

Długość trasy 4 km 8 przystanków, 3 ławki, wiata Ścieżka biegnąca na północ od Wdzydz, popularnej miejscowości turystycznej. Zaskakuje bogactwem naturalnej przyrody w tak bliskim sąsiedztwie wsi. Można tu poznać charakter krajobrazu Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego i walory przyrodnicze, w tym wiele chronionych i rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Mapa ścieżki znajduje się przy Muzeum – Kaszubskim Parku Etnograficznym. Kierując się strzałkami skręcamy w prawo przy pensjonatach i idąc wzdłuż jeziora Jeziorko dochodzimy do pierwszego przystanku z tablicą „Ochrona przyrody we Wdzydzkim Parku Krajobrazowym” i ławką. Idąc dalej na północ po prawej stronie mijmy wilgotne łąki poprzedzielane fragmentami terenów bagiennych, by następnie wejść do lasu. Pierwszy leśny przystanek znajduje się przy olsie, lesie bagiennym, rzadko spotykanym na terenie Parku. Można tu zaobserwować charakterystyczną kępową strukturę dna olsu. Od wczesnej wiosny do początków lata dno lasu jest zalane wodą, a kiedy w cieplejszych miesiącach woda opada w dolinkach rozwija się bujnie roślinność bagienna. Kolejny przystanek znajduje się nad brzegiem jeziora Jelenie – północnego ramienia krzyża Jezior Wdzydzkich. Zarówno Jelenie, jak i pozostałe jeziora kompleksu zamieszkuje wiele gatunków ptaków wodnych, Niedostępne zalesione i porośnięte szuwarem brzegi jezior są miejscem gniazdowania i wodzenia piskląt kaczek krzyżówek, łabędzi białych, perkozów, traczy nurogęsi i innych gatunków. Stąd ścieżka prowadzi po stromej skarpie parę metrów nad taflą wody, należy zachować ostrożność. Dochodzimy do wiaty i tablicy informacyjnej „Jezioro Jelenie”. Warto zatrzymać się na dłuższą chwilę by odpocząć w cieniu drzew i podziwiać panoramę jeziora. Od wiaty ścieżka prowadzi na południe, początkowo dnem rynny jeziornej, potem wspina się na zalesiony szczyt. Kolejny przystanek to tablica z informacjami o grzybach i ich pożytecznej roli w lesie. Ostatni odcinek ścieżki prowadzi nad brzegiem jeziora Niedźwiadek. Kończy się przy niewielkim torfowisku przejściowym, na którym znajdziemy charakterystyczne rośliny dla tego ekosystemu. Powrót ze ścieżki możliwy jest albo w kierunku hotelu „Niedźwiadek”, albo wzdłuż brzegu jeziora w kierunku wsi. Warto zobaczyć: – jeziora Jelenie, Niedźwiadek – charakterystyczne rynnowe ukształtowanie terenu – chronione storczyki na wilgotnych łąkach – chronione gatunki mchów i widłaków – ols – las bagienny – torfowisko przejściowe nad jeziorem Niedźwiadek Propozycje tematów zajęć: – Charakterystyka krajobrazu, ukształtowanie terenu WPK – Biologia roślin zarodnikowych. Rzadkie i chronione rośliny zarodnikowe we Wdzydzkim Parku Krajobrazowym. – Ekosystemy wodne i bagienne we WPK Olsy charakteryzują się bardzo wysokim poziomem wód gruntowych, co jest przyczyną częstego podtapiania – okresowego bądź stałego. Dlatego też drzewostan rośnie na charakterystycznych kępach tworzących się u podstawy drzew. Potocznie olsy nazywa się często „lasami na kępach”. Kępy są miejscem występowania wielu gatunków roślin leśnych, natomiast stale wilgotne zagłębienia pomiędzy kępami to znakomite siedlisko dla roślin bagiennych. Siedlisko olsu charakteryzuje się dużą żyznością i bogactwem gatunkowym roślinności dna lasu. Wyraźnie kępkowa struktura runa jest charakterystyczna dla olsów porzeczkowych. Drzewostan składa się prawie wyłącznie z olszy czarnej. Żródło informacji: Wdzydzki Park Krajobrazowy

Początek Szlaku Sierakowice. Szlak pieszy prowadzi przez miejscowości Chmielno, Kartuzy, Ostrzyce, Łubiana, Wdzydze – koniec szlaku Czarna Woda – oznakowanie kolor zielony, długość 92,6 km podzielony na 3 etapy. Trzeci pod względem długości szlak regionu gdańskiego prowadzący niemal w całości na Ziemi Kaszubskiej. Przemierza najpierw wschodnią część Pojezierza Kaszubskiego, później zahacza o Równinę Charzykowską, by zakończyć swój bieg w Borach Tucholskich. W przebiegu szlaku można wyróżnić dwie odmienne partie: pierwszą biegnącą przez ubogie, lekko pagórkowate tereny z nieliczną zielenią – przede wszystkim Czystych Pól i drugą znajdującą się na obszarach bardziej płaskich i lesistych, zaliczanych do Borów Tucholskich. Główną atrakcją szlaku są dwa najbardziej na Pomorzu Gdańskim znane stanowiska kręgów kamiennych: w Węsiorach i Odrach. Pierwsze z nich występują w początkowym fragmencie szlaku, zatem został on nazwany odcinkiem kręgów węsierskich. Drugie natomiast znajdują się bliżej końca szlaku, na odcinku kręgów odrzańskich. Ale przede wszystkim na całym swym biegu szlak prezentuje wiele ciekawych zakątków okraszonych wodami bardzo licznych jezior, mało znanych ale nie mniej urokliwych niż te okrzyczane. Te szczególnie zachwycające, jak choćby Małe Skrzynki czy też Białe są otoczone lasami nadleśnictw Lipusz i Kościerzyna, stąd nazwa tego (środkowego) odcinka szlaku – lasów lipusko-kościerskich. Wśród miejscowości na szlaku na wyróżnienie zasługują występujące na tym odcinku Juszki, wioska – niegdyś bardzo biedna dziś bardziej letniskowa, posiadająca własny, specyficzny klimat. Poza tym na szlaku: na początku, w połowie i na końcu, trzy znaczniejsze, pretendujące do roli miasta miejscowości. Czarna Woda, w której kończy się szlak, praw miejskich już się doczekała. Ostatnie 20 kilometrów szlaku przebiegają pod znakiem Wdy, bowiem występują tu bardzo liczne kontakty z rzeką lub jej kanałami i dopływami. Ponieważ obszary przez które prowadzi szlak znajdują się na południowo-wschodnich rubieżach regionu, a więc z dala od Trójmiasta, dojazd tam jest dosyć kłopotliwy i szlak lepiej poznawać dłuższymi trasami. Technicznie szlak nie stwarza większych problemów, jest stosunkowo łatwy do pokonania i dogodny także, niemal na całej swej długości, dla turystyki kolarskiej, chociaż miejscami uciążliwy. Dla kolarzy pewne utrudnienia mogą stanowić piaszczyste drogi okolic Niesiołowic i Płocic. Początek szlaku wspólny ze szlakami Kaszubskim (czerwony) i Wzgórz Szymbarskich (czarny). W rejonie jeziora Wdzydze spotkania z innymi szlakami (Kaszubski i czarny Wdzydzki, oraz odcinek olpuski niebieskiego szlaku Izydora Gulgowskiego) i możliwość dodatkowych kombinacji tras. Na zakończeniu – także szlak koloru żółtego – Kociewski. Kilometraż szlaku – Szlak Kamiennych Kręgów

Spełnia rolę łącznika między dwoma dłuższymi trasami przebiegającymi w tej części województwa. Przede wszystkim wiąże on między innymi dwa główne szlaki kaszubskie: regionu gdańskiego i regionu chojnickiego, oba oznaczone kolorem czerwonym, w ten sposób tworząc trasę o znaczeniu ponadregionalnym. Szlak w zasadzie monotematyczny, ale nie monotonny. Zgodnie z nazwą, jezioro Wdzydze stanowi zasadniczy motyw całej trasy; w pierwszej części jest to wschodnie ramię – jezioro Gołuń; dalej Wielka Woda. Szlak okrąża ten zespół jeziorny od południowego-wschodu niemal całkowicie w leśnej scenerii. Las ten to porastające równinę sandrową Bory Tucholskie – dominujący składnik krajobrazu Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. W środku trasy jest inny element dodatkowo uzasadniający nazwę szlaku – wieś Wdzydze obecnie Tucholskie, niegdyś bliższe dużo mniej znane od tych dalszych czyli teraz tylko Wdzydz – do niedawna Kiszewskich. Bardzo ciekawe jest Wiele, gdzie kończy się szlak, a to ze względu na malownicze położenie i miejscową Kalwarię. Szlak niezbyt trudny, ale w części południowej (Borsk wybudowania – Knieja) dość uciążliwy. Na tym odcinku praktycznie nie nadaje się do uprawiania turystyki rowerowej. Niemal na całej trasie możliwości kąpieli lub też tylko zamoczenia nóg, czy to na terenie kąpielisk przy ośrodkach wypoczynkowych czy też w wielu innych dogodnych miejscach. Ze względu na długi i dość kłopotliwy dojazd (z Trójmiasta) szlak polecany jest raczej do pokonywania w całości lub w ramach wielodniowych wędrówek sąsiednimi szlakami. A połączeń z nimi ich kilka – przede wszystkim na punktach końcowych: w Gołuniu i we Wielu. Są to szlaki Kaszubski, Kręgów Kamiennych i Izydora Gulgowskiego w węźle gołuńskim. We Wielu natomiast szlak Wdzydzki łączy się ze szlakiem Rzeki Zbrzycy i szlakiem Kaszubskim im. Juliana Rydzkowskiego. Więcej informacji: Szlak Wdzydzki Kilometraż szlaku – Szlak Wdzydzki